बन्दीपुर : प्रेमको साँझ, नेपथ्यको स्वर र आन्तरिक पर्यटनले उज्यालिएको पहाडी सहर

तनहुँको हरियो काखमा अँगालो हालेर बसेको बन्दीपुर सधैंझैँ शान्त थियो। ढुङ्गा छापिएका गल्लीहरू बिहानको घामसँगै टल्किन्थे, काठका कलात्मक झ्यालहरूले समयको कथा सुनाउँथे, र टाढा देखिने हिमशृङ्खलाले आकाशलाई अझै गहिरो बनाइदिन्थ्यो। तर १४ फेब्रुअरीको साँझ त्यो शान्तिमा केही विशेष मिसिएको थियो—प्रेम, संगीत र आत्मीयताको अद्भुत संगम।

भ्यालेन्टाइन डे धेरैका लागि जोडीहरूको उत्सव हुन सक्छ, तर त्यो दिन बन्दीपुरका लागि केवल प्रेमको पर्व थिएन; त्यो आन्तरिक पर्यटनको उत्सव थियो। देशका विभिन्न सहरहरूबाट आएका मानिसहरूले पुरानो बजारलाई जीवन्त बनाएका थिए। पोखराको फेवा किनारबाट आएका युवा, चितवनको समथर भूमिबाट आएका परिवार, काठमाडौंको व्यस्तता छाडेर केही क्षण शान्ति खोज्दै आएका जोडीहरू—सबै एउटै गल्लीमा मिसिएका थिए।
ढुङ्गामा टेकिएका हरेक पाइला केवल यात्रुका थिएनन्; ती आफ्नै देशलाई चिन्ने चाहनाका पाइला थिए। बन्दीपुरले फेरि एकपटक प्रमाणित गर्‍यो कि सुन्दरता खोज्न टाढा जानुपर्दैन। आफ्नै माटोमा, आफ्नै गाउँ–सहरमा, आफ्नै इतिहासमा असंख्य कथाहरू लुकेका छन्। आन्तरिक पर्यटन केवल आर्थिक गतिविधि होइन; यो सांस्कृतिक पुनर्जागरण हो, आत्मपहिचानसँगको पुनर्मिलन हो।

साँझ बिस्तारै गहिरिँदै जाँदा टुँडिखेलतर्फ भीड बढ्दै गयो। जोडीहरू हात समाएर उभिएका थिए। परिवारहरू सँगै बसेर चिया पिइरहेका थिए। बालबालिका दौडिरहेका थिए, उनीहरूको हाँसो चिसो हावासँगै मिसिएको थियो। वृद्धवृद्धा शाल ओढेर कुर्सीमा बसेका थिए, उनीहरूको आँखामा प्रतीक्षाको चमक थियो।
त्यसैबीच मञ्चमा उक्लियो नेपाली सांगीतिक चेतनाको प्रतीक—नेपथ्य।

पहिलो सुर बज्नासाथ वातावरण बदलियो। मादलको ताल र गिटारको झंकारले चिसो हावालाई पनि ततायो। जब अमृत गुरुङको स्वर फैलियो, त्यो केवल गीत थिएन—त्यो पहाडको आत्मा बोलिरहेको जस्तो लाग्थ्यो।
“रेशम” गुञ्जिँदा हजारौँ मानिस एउटै स्वरमा गाए। त्यो क्षणमा न कसैको ठेगाना थियो, न कुनै दूरी। सबै एउटै भावनामा बाँधिएका थिए। गीतका शब्दहरू केवल धुन थिएनन्; ती सम्झनाहरू थिए, देशप्रतिको प्रेमका धड्कन थिए, आफ्नोपनको अनुभूति थिए।

नेपथ्यका गीतहरूले प्रेमलाई केवल रोमान्टिक सम्बन्धमा सीमित गरेनन्। ती गीतहरूले मातृभूमिप्रतिको प्रेम, संस्कृतिप्रतिको गर्व, र पहिचानप्रतिको आत्मीयता झल्काए। जब हजारौँ स्वर एकैसाथ गुञ्जिए, त्यो दृश्य केवल कन्सर्ट थिएन—त्यो सामूहिक आत्मीयताको उत्सव थियो।
बन्दीपुरको इतिहास लामो छ। एक समय व्यापारिक केन्द्रको रूपमा फस्टाएको यो बजारले समयसँगै धेरै उतारचढाव देख्यो। तर पछिल्ला वर्षहरूमा आन्तरिक पर्यटनले यसलाई पुनर्जीवित बनाएको छ। पुराना घरहरूलाई होमस्टेमा रूपान्तरण गरिएको छ। स्थानीय परिकारहरू पर्यटकका लागि आकर्षण बनेका छन्। हस्तकला र परम्परागत कला फेरि जीवन्त भएका छन्।

त्यो साँझ होटल, होमस्टे र रेस्टुरेन्टहरू भरिभराउ थिए। स्थानीय व्यवसायीहरू व्यस्त थिए, तर उनीहरूको अनुहारमा थकानभन्दा बढी खुशी झल्किन्थ्यो। किनकि त्यो भीड केवल व्यापार थिएन; त्यो आफ्नै देशभित्रको विश्वास थियो।
आन्तरिक पर्यटनले केवल आर्थिक फाइदा ल्याउँदैन; यसले सामाजिक सम्बन्ध बलियो बनाउँछ। जब देशका विभिन्न भूगोलबाट आएका मानिसहरू एउटै स्थानमा भेला हुन्छन्, उनीहरूले एकअर्काको संस्कार, भाषा र जीवनशैली बुझ्ने अवसर पाउँछन्। त्यो बुझाइ नै राष्ट्रिय एकताको आधार हो।

भ्यालेन्टाइन डेमा बन्दीपुरले देखायो कि प्रेम केवल दुई व्यक्तिबीच सीमित हुँदैन। प्रेम आफ्नै गाउँ घुम्ने उत्साहमा पनि हुन्छ। आफ्नै संस्कृति जोगाउने प्रयासमा पनि हुन्छ। आफ्नै कलाकारलाई साथ दिने भावनामा पनि हुन्छ।
कार्यक्रमको अन्तिम गीत बज्दा टुँडिखेल तालीले गुञ्जियो। आकाशमा ताराहरू टल्किरहेका थिए, बजारका बत्तीहरू सुनौलो भएर चम्किरहेका थिए। संगीत रोकियो, तर त्यो साँझको ऊर्जा रोकिएन। मानिसहरू अझै केही बेर त्यहीँ बसेर त्यो क्षणलाई मनमा कैद गरिरहेका थिए।
त्यो साँझले देखायो कि संगीतले दूरी मेटाउन सक्छ। एउटा गीतले हजारौँ अपरिचित मानिसहरूलाई एउटै भावनामा बाँध्न सक्छ। एउटा ऐतिहासिक सहरले फेरि नयाँ पुस्तालाई आफ्नो कथा सुनाउन सक्छ।
नेपथ्यको स्वर र बन्दीपुरको आत्माले मिलेर त्यो साँझलाई ऐतिहासिक बनायो। त्यो केवल मनोरञ्जनको कार्यक्रम थिएन; त्यो सांस्कृतिक जागरणको क्षण थियो।

जब हामी आफ्नै देशका सहर र गाउँ घुम्छौं, हामी केवल नयाँ ठाउँ हेर्दैनौं—हामी आफ्नो इतिहाससँग भेट्छौं। हामी आफ्नै माटोसँग पुनः जोडिन्छौं।
र अन्त्यमा, बन्दीपुरका ढुङ्गाहरूले फेरि फुसफुसाए—
“माया यहाँ सधैं थियो, छ, र रहनेछ।
आफ्नो माटोप्रतिको माया,
आफ्नो संस्कृतिप्रतिको माया,
र एकअर्काप्रतिको माया।”